Δήμος Αγιάσου

Ο Δήμος Αγιάσου έχει πληθυσμό 2.587 κατοίκους (Απογραφή 2001) και έκταση 79.924 στρέμματα. Έδρα του Δήμου είναι η Αγιάσος και περιλαμβάνει 1 Δημοτικό Διαμέρισμα:

-Δ.Δ. Αγιάσου (Αγιάσος, Καρήνη, Μεγάλη Λίμνη, Σανατόριο)

ΔΗΜΑΡΧΟΣ: ΧΡΥΣΑΝΘΟΣ ΧΑΤΖΗΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ

Επικοινωνία:

Τηλ.: 22520-23333, 22219, 22343

Φαξ: 22520-22343

Email: dagiasou@otenet.gr ή agiasos@agiaio.gr

Διεύθυνση: Δημαρχείο, Αγιάσου Ν. Λέσβου, ΤΚ 81 101

ΚΕΠ ΑΓΙΑΣΟΥ

Τηλ.: 22520-23200

Φαξ: 22520-23200

Email:d.agiasou@kep.gov.gr

Διεύθυνση: Δήμος, Αγιάσος Ν. Λέσβου, ΤΚ 81 101

Αγιάσος, σύντομη περιήγηση

Η  Αγιάσος, η  μικρή  επαρχιακή  πόλη  που ακουμπά  νωχελικά  στις  πλαγιές  του  λεσβιακού  Ολύμπου, άρχισε  να  δημιουργεί την  ιστορία  της  και  να  πλάθει  τους  θρύλους  της  από  πολύ παλιά, ξεχωρίζει για την οργιαστική της βλάστηση, την αρχιτεκτονική και τις παραδοσιακές της τέχνες (κεραμική – ξυλογλυπτική). Βασικός πόλος έλξης, είναι το Προσκύνημα της Παναγίας με τη θαυματουργή εικόνα της Παναγίας της Βρεφοκρατούσας (4ος αιώνας μ.Χ.). Σύμφωνα με την παράδοση, το εικόνισμα της Παναγίας είναι έργο του Ευαγγελιστή Λουκά.

Η  Αγιάσος  σύμφωνα  με την  κρατούσα  άποψη  πήρε  το  όνομα  της  από  την  επιγραφή  της  Ιερής  Εικόνας  της  Παναγίας που  έφερε ο  Αγάθων  από τα  Ιεροσόλυμα ” ΜΗΤΗΡ  ΘΕΟΥ  ΑΓΙΑ  ΣΙΩΝ”.  Αγία  Σιών ονομαζόταν  και  η  εικόνα.

Αγία  Σιών και η  εκκλησία  που χτίστηκε  το 1170 μ.Χ. Ο  μοναχός  Αγάθων  ο  Εφέσιος, ιερέας του παρεκκλησίου των  Ανακτόρων φτάνει  στη  Λέσβο γύρω  στα  800 μ.Χ. εποχή  εικονομαχίας φέρνοντας μαζί  του  μία  εικόνα της  Παναγίας  Βρεφοκρατούσας  και  άλλα κειμήλια  για  να  συναντήσει την  εξόριστη Αυτοκράτειρα   Ειρήνη  την  Αθηναία  που  και  αυτή  ήταν  εικονόφιλη.

Όταν  έρχεται  στο νησί, η  Αυτοκράτειρα  έχει  πεθάνει  και  ο  Αγάθων  φτιάχνει  τη  σκήτη  του σε  ένα  ασφαλές  και έρημο  μέρος στην  περιοχή  της  Καρυάς, εκεί  που  υπάρχει  σήμερα το  εκκλησάκι  της  Ζωοδόχου  Πηγής.  Το  1170 αρχίζει  να  δημιουργείται  στο  χώρο  που  είχε  ταφεί  ο Αγάθων (πέθανε  γύρω  στα  830  μ.Χ.), η  πρώτη εκκλησία  εκεί  που ακριβώς είναι  και  η  σημερινή. Με Σουλτανικό  φιρμάνι  οι  κάτοικοι  της Αγιάσου  δεν  πλήρωναν  φόρους. Αποτέλεσμα  ήταν  να  μετατραπεί  η  Αγιάσος  σε  μεγάλο  κέντρο  εμπορίου.

Το  χωριό  πήρε  την  σημερινή  του  μορφή  ύστερα  από  την  ανοικοδόμηση  που  ακολούθησε  τη  μεγάλη  πυρκαγιά  1877 που  έκαψε  σχεδόν  ολόκληρο  το  χωριό.

Το  1894  στη  Τουρκοκρατούμενη  Αγιάσο  μία  ομάδα  ανθρώπων, με  βαθιά  την  πίστη  στα  γράμματα και  στην  παιδεία, δημιούργησαν  ένα  σωματείο, το  Αναγνωστήριο  Αγιάσου   “Η  ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ”,  που  άντεξε  στο  πέρασμα  του  χρόνου και  έγινε ένας  πλούσιος φωτοδότης  φάρος για  όλη  τη  Λέσβο.

Όλα  αυτά  τα χρόνια  το  σωματείο από  την  ίδρυση  του   μέχρι και  σήμερα   προσέφερε  ποικίλες υπηρεσίες στον  εθνικό, στον  κοινωνικό  και  στον  πνευματοκαλλιτεχνικό  τομέα. Σε  κτίριο  του στην είσοδο του χωριού  στεγάζεται  η πλουσιότατη  βιβλιοθήκη  του Αναγνωστηρίου, οι  αίθουσες  μελέτης, το  γραφείο  του Δ.Σ. και  η  αίθουσα  πνευματικών  και   καλλιτεχνικών  εκδηλώσεων – θεάτρου, που  περιλαμβάνει μεγάλη  σκηνή, ευρύχωρη  πλατεία  θεάτρου και πολλούς  βοηθητικούς  χώρους.

Στην  Αγιάσο  υπάρχουν  τρία  μουσεία:

1.Το  εκκλησιαστικό  μουσείο που βρίσκεται  στο  προαύλιο  του  Ναού  της  Παναγίας και λειτουργεί  από  το  1972 , ως  Βυζαντινό  μουσείο. Ο επισκέπτης μπορεί να  δει τον  Σταυρό με  το Τίμιο  Ξύλο  που έφερε  ο  Αγάθων  ,δύο  φύλλα  Ευαγγελίου  του  Ε΄  αιώνα από  μεμβράνη, ιερά  Ευαγγέλια  ,δύο λειψανοθήκες , δισκοπότηρα , ποιμαντικές  ράβδους , παλαιά  κανδήλια , ιστορικά χρυσοκέντητα  άμφια    και  άλλα  ιερά  κειμήλια  μεγάλης  αξίας.

2. Το  λαογραφικό  μουσείο, στους  χώρους  του   οποίου εκτίθεται  πλούσιο  λαογραφικό  υλικό  το  οποίο συγκεντρώθηκε  από  δωρεές των  κατοίκων,  όπως  τοπικές φορεσιές, υφαντά , κεντήματα , κεραμικά , είδη   ξυλοτεχνίας   και  μεταλλοτεχνίας , σκεύη  και  αντικείμενα οικιακής , γεωργικής  και  ποιμενικής  χρήσης , φωτογραφικό  υλικό  κλπ.

3.Η Λαογραφική  συλλογή  Στρατή  Τζίνη, που βρίσκεται  στην αρχή  της  κάτω  εισόδου  του  χωριού. Είναι  ιδιωτική  συλλογή του  κ. Στρατή  Τζίνη ,όπου  ο  επισκέπτης  μπορεί  να  δει  συγκεντρωμένα  χειροποίητα  προϊόντα  της  Αγιασώτικης  βιοτεχνίας.

Η  Αγιάσος  ευρίσκεται  μέσα  σε  μία  θαυμάσια  περιοχή , όπου η  φύση  είναι  καταπράσινη σε  όλους  τους  τόνους  του  χρώματος  και  τόσο  πυκνή  που  νομίζεις  ,ότι  βρίσκεσαι κάπου αλλού  και όχι  σε  νησί.

Πυκνόβλαστα  δάση  με  καστανιές , καρυδιές ,βελανιδιές , έλατα αλλά  και  σχίνα  και  θυμάρια  και  σαλκίμια  και  ανάμεσα  τους  πλακόστρωτα  καλντερίμια, φυσικές  διαδρομές  που  σε  πάνε  στις  πιο  όμορφες  γωνιές  της  περιοχής.

Υπάρχουν  οι  γραφικές  περιοχές  της  Καρύνης και  του  Αγίου  Δημητρίου ,όπου  ο  επισκέπτης  βλέπει  να  πηγάζουν  άφθονα  νερά  και οργιώδη  βλάστηση.

Ο  ορεινός  όγκος του  Ολύμπου προσφέρεται  για τους  λάτρεις  της  ορειβασίας  και  για υπέροχες  πεζοπορικές  διαδρομές, όπου  ο  περιπατητής  μπορεί  να  απολαύσει  τον  καστανιώνα, τα  πεύκα, τις  χαράδρες, τα  εξωκλήσια , την  πλούσια πανίδα  και  χλωρίδα.

Ανάμεσα  στα  φυτά  βλέπει  και  την  περίφημη  ορχιδέα – comperia comperius – ένα  σπάνιο  και  δυσεύρετο  ορχεοειδή  της  Ανατολής  και  το  βότανο  του  Προφήτη  Ηλία  το  οποίο  γίνεται  ζεστό  ποτό, όπως  το  φασκόμηλο. Ακόμα υπάρχουν φυτά μοναδικά, όχι μόνο στον Ελλαδικό χώρο αλλά και παγκοσμίως όπου χρησιμοποιούνται σαν αφεψήματα με θεραπευτικές ιδιότητες καθώς και άλλα αρωματικά που χρησιμεύουν στη μαγειρική και ζαχαροπλαστική. Yπάρχει ακόμα η δυνατότητα για την παραγωγή σαπουνιού από αγνό ελαιόλαδο, το οποίο εξακολουθούν να χρησιμοποιούν πολλές νοικοκυρές ακόμα και σήμερα.

Βορειοδυτικά  του  Ολύμπου  απλώνεται  ένα  εκπληκτικής   φυσικής   ομορφιάς δάσος τραχεία  Πεύκης  εκτάσεως  30.000 στρεμμάτων,  το  επονομαζόμενο  τσαμλίκι της Αγιάσου. Μέσα  στο δάσος  αναβλύζουν  πλούσιοι  υδάτινοι  πόροι. Σπουδαιότερες  υδατοπηγές  είναι  αυτές  του  Τσίγκου, το  νερό  των  οποίων  έχει ιαματικές  ιδιότητες. Ο  ορεινός  όγκος  του  Ολύμπου ανήκει  στο  δίκτυο  NATURA 2000  ,ως  προστατευόμενη  περιοχή.

Στα  καταστήματα  του  χωριού ,  μπορεί  να  βρει  ο  επισκέπτης  φρέσκα  φρούτα  της   εποχής, όπως μήλα, αχλάδια, κεράσια, βύσσινα,  καρύδια, κάστανα. Επίσης  αγιασώτικο  χαλβά, – είναι  ένα  γλύκισμα  που μοιάζει  με  μαντολάτο-. Αγιασώτικο  ξυνό  τραχανά- στο ιδιότυπο  σχήμα  της  μικρής  κούπας  “χάχλα” παξιμάδια ντόπια, νόστιμα  κρέατα και  πολύ  καλά  τυριά, βούτυρο  και  μυτζήθρες  από  τα  κτηνοτροφικά  χωριά  του  νησιού  και  εκλεκτό  μυρωδάτο  ελαιόλαδο.

Στα  ταβερνάκια του  χωριού  οι  επισκέπτες  μπορούν  να  γευθούν νοστιμότατα  Αγιασώτικα  φαγητά όπως  ‘’γιαπράτσια” (ντολμαδάκια), “φούντες” ( κολοκυθολούλουδα  γεμιστά  ή  τηγανητά ), “πτάρια” ( κεφτέδες),  το  ωραίο  “κοψίδι” ή  την  υπέροχη “τηγανιά” , με  συνοδεία  μιας  λαχταριστής “ χωριάτικης  σαλάτας”,  γεμάτη  από  λάδι  Αγιασώτικο  και φυσικά  πολύ  ωραία  γλυκά  κουταλιού.

Η   Αγιάσος  είναι  ξακουστή  για  τα  περίφημα  χειροποίητα  κεραμικά της, αλλά και για την ξυλογλυπτική της τέχνη. Oι τεχνίτες που έφτιαξαν το ξυλόγλυπτο τέμπλο της εκκλησίας της Παναγιάς το 1812 ήταν Έλληνες της Mικράς Aσίας και οι βοηθοί τους πανέξυπνοι Aγιασώτες, που κληρονόμησαν τη τέχνη τους. Οι οικογένειες των Σεντουκάδων, ονομάστηκαν έτσι, γιατί κάποια μέλη τους έφτιαχναν πολύ καλά σεντούκια. Πάρα πολλά σπίτια στη Aγιάσο έχουν παλιά έπιπλα (κυρίως σεντούκια) διακοσμημένα με ξυλόγλυπτα σχέδια. Στα μεταπολεμικά χρόνια, την τέχνη άσκησε από το 1950 και μετά ο Δημήτρης ο Kαμαρός, που είχε παππού ξυλογλύπτη. Tα σκαλιστά του έγιναν γνωστά και ονομαστά όχι μόνο στο νησί αλλά σ’ όλη την Ελλάδα και στο εξωτερικό. Kοντά του μαθήτευσαν όλοι σχεδόν οι σημερινοί νέοι σκαλιστάδες, καθένας από τους οποίους ανέπτυξε τη δική του προσωπικότητα και τεχνοτροπία, και δημιουργούν όλοι τους αξιόλογα έργα.

Τέλος το καρναβάλι της  Αγιάσου  ξεχωρίζει  για  την  ιδιομορφία  του, την  καυστική σάτιρα  του, που  εκφράζεται  με  το  ντόπιο  γλωσσικό  του  ιδίωμα. Η  φήμη του  έχει ξεπεράσει τα  όρια  της Λέσβου  και  το  έχει καταξιώσει   πανελλαδικά ,ως ένα  από τα  σημαντικότερα  λαϊκά  δρώμενα. Οι  δεσμοί του  Αγιασώτικου  καρναβαλιού  έχουν  ρίζες στην  αρχαιοελληνική  πολιτιστική  δημιουργία  και  παράδοση.  Αλλο  έθιμο  είναι  οι   τριήμερες  πανηγυρικές  εκδηλώσεις που γίνονται  στην Αγιάσο Του  Προφήτη  Ηλία, από τις 18 έως τις 20 Ιουλίου.