Δήμος Ατσικής – Λήμνος

Ο Δήμος Ατσικής έχει πληθυσμό 2.894 κατοίκους (Απογραφή 2001) και έκταση 13.4672 στρέμματα. Έδρα του Δήμου είναι η Ατσική και περιλαμβάνει 7 Δημοτικά Διαμερίσματα:

-Δ.Δ. Ατσικής (Ατσική, Προπούλιον)

-Δ.Δ. Αγίου Δημητρίου (Αγιος Δημήτριος)

-Δ.Δ. Βάρους (Βάρος, Αερολιμήν)

-Δ.Δ. Δάφνης (Δάφνη)

-Δ.Δ. Καρπασίου (Καρπάσιον)

-Δ.Δ. Καταλάκκου (Κατάλλακον, Σεργίτσι (νησίδα))

-Δ.Δ. Σαρδών (Σαρδές)

ΔΗΜΑΡΧΟΣ: ΑΝΔΡΕΑΣ ΚΑΛΑΪΤΖΗΣ

Επικοινωνία:

Τηλ.: 22540-31246, 31120, 31132

Φαξ: 22540-31246

Email: atsiki@agaio.gr

Διεύθυνση: Δημαρχείο Ατσικής-Λήμνου, Ν. Λέσβου, ΤΚ 81 401

ΚΕΠ ΑΤΣΙΚΗΣ

Τηλ.: 22540-31775, 31780,

Φαξ: 22540-31781

Email:d.atsikis@kep.gov ή d.atsikis-1@kep.gov.gr ή d.atsikis-2@kep.gov.gr

Διεύθυνση: Δήμος Ατσικής, Λήμνος, Ν. Λέσβου, ΤΚ 81 401

Ατσική, σύντομη περιήγηση

Στην Κεντρική πεδιάδα του νησιού, συναντάμε την Ατσική. Πρωτοαναφέρεται το 1284 σε έγγραφα της Μ. Λαύρας.  Το όνομα του χωριού προέρχεται από τα αρχαία χρόνια και  προδίδει την ύπαρξη αρχαίου οικισμού μια και προέρχεται από τσιτακισμό της αρχαίας ονομασίας “Αττική”. Προφανώς Αθηναίοι κληρούχοι έδωσαν αυτή την επωνυμία τον 4ο ή 5ο αιώνα π.Χ., είτε σε ανάμνηση της πατρίδας τους, είτε επειδή στον εύφορο κάμπο της φύτεψαν αττικές (ελαιόδενδρα ή συκιές).

Αργότερα με τον “τσιτακισμό” (Τσιτακισμός είναι ιδιωματισμός της γλώσσας σύμφωνα με τον οποίο το “τ” προφέρεται σαν “τσ”) που επικρατούσε στο νησί, το όνομα έγινε “Ατσική”.

Καταμεσής μιας ανοικτής και εύφορης πεδιάδας η Ατσική είναι ένα από τα πλουσιότερα χωριά του νησιού. Επίσης, είναι ένα από τα παλαιότερα χωριά – αναφέρεται ήδη από το 1284. Στα 1860 σημειώθηκε στο Αιγαίο η τελευταία πειρατική επιχείρηση. Πρωταγωνιστής και θύμα της ο Ατσικιώτης Ψυρρούκης. Ο πειρατής και οι σύντροφοί του είχαν λεηλατήσει το Πορτιανού. Φεύγοντας τα ξημερώματα φορτωμένη τη λεία τους έπεσαν πάνω σε Οθωμανική περίπολο. Στη συμπλοκή που ακολούθησε σκοτώθηκε ο ίδιος ο Ψυρρούκης.

Η Ατσική είναι κεφαλοχώρι 22χλμ. από τη Μύρινα, κοντά στο αεροδρόμιο, με 800 κατοίκους. Παράγει σιτηρά, σταφύλια και κτηνοτροφικά προϊόντα. Εκτός από τον γυναικείο συνεταιρισμό ζαχαροπλαστικής στο χωριό λειτουργεί εργοστάσιο αεριούχων ποτών.

Γύρω από την Ατσική υπήρχαν παλιότερα αρκετοί οικισμοί ή μετόχια, που σήμερα έχουν εγκαταλειφθεί. Τέτοια ήταν, α) η Κρηνίδα, όπου υπήρχε ναός του Ηρακλέους κατά την αρχαιότητα και πήρε τ’ όνομα της από κάποια κρήνη, που υπήρχε στη μέση του χωριού, β) του Γενοβιού κοντά στον ‘ Αγιο Ερμόλαο, γ) η Τροχάλα, την οποία αναφέρει ο Choiseul-Gouffier το 1785 σαν Trovala και δ) τα Παλιοπορτόρια, όνομα που προέρχεται από το αρχαίο Παλαιόν Πραιτώριον και βρισκόταν ανάμεσα σε αρχαία μνημεία, όπως διαπίστωσαν περιηγητές του Ιθ’ αιώνα (Conze, Reinach).

Το μικρότερο σήμερα χωριό της Λήμνου είναι το Προπούλι. Αναφέρεται σε έγγραφο που αφορά τις ιδιοκτησίες της Μονής του Διονύσου το “λουτρόν του Περπούρου”. Λέγεται πως οι χριστιανοί κάτοικοι του χωριού παραχώρησαν τις περιουσίες τους στη Μονή της Πέτρας του Αγίου Όρους για να μην πέσουν στα χέρια των Οθωμανών.

Ο Αγιος Δημήτριος στηρίζει την ονομασία τους την εξής ιστορία: Κάποτε, λέει, ένας βασιλιάς του νησιού αποφάσισε να το μοιράσει στους δυο γιούς του. Έκρινε πως το πιο δίκαιο θα ήταν να ξεκινήσουν και οι δυο από τα δυο άκρα του νησιού, την Πλάκα και τη Μύρινα, με την αυγή και να το χωρίσουν εκεί που θα συναντιόταν. Όλως παραδόξως συναντήθηκαν στο σημερινό Αγιο Δημήτριο. Αυτός που ξεκίνησε από τη Πλάκα είχε ξεκινήσει πολύ πριν το χάραμα κι ο άλλος τον αποκάλεσε “Λέρα”. Έκτοτε το χωριό ονομάστηκε Λέρα. Επρόκειτο για ένα από τα δυο χωριά του νησιού με αμιγή οθωμανικό πληθυσμό πριν από την απελευθέρωση. Μετά από την ανταλλαγή των πληθυσμών εγκαταστάθηκαν εδώ 556 πρόσφυγες από το Ρείς Ντερέ του Τσεσμέ της Μικράς Ασίας. Είπαν το χωριό τους Αγιο Δημήτριο για να τιμήσουν τον Πολιούχο Αγιο της πατρίδας τους. Αμπελουργοί στην πατρίδα τους, αμπελουργοί και στη Λήμνο. Καλλιέργησαν μάλιστα μια εξαιρετική ποικιλία μοσχάτων σταφυλιών, από τα οποία παράγεται η μεγαλύτερη ποσότητα του κρασιού της Λήμνου. Αποδείχτηκαν και εξαιρετικοί μουσικοί. Ακόμα και οι νεώτερες γενιές έχουν το ρυθμό μέσα τους.

Το Βάρος είναι χτισμένο πάνω σε χαμηλό έξαρμα του εδάφους, πάνω στο οποίο διακρίνονται μισογκρεμισμένοι ανεμόμυλοι. Κάποτε, λέει, την εποχή ενός φοβερού λοιμού, στον ύπνο μιας γυναίκας παρουσιάστηκε ένας άνδρας και της είπε να φτιάξει μια κλώστη μονομερίτικη και με αυτή να κυκλώσει το χωριό, για να το γλυτώσει από το θανατικό. Όταν η γυναίκα τον ρώτησε ποιός ήταν, της είπε πως το πρωί θα τη περίμενε πίσω από τη θύρα της εκκλησίας του χωριού, του Αγίου Χαραλάμπους. Το πρωί η γυναίκα δε βρήκε παρά την εικόνα του Αγίου πίσω από την πόρτα, η οποία όμως είχε μετακινηθεί από το εικονοστάσιο. Από τότε οι κοπέλες του χωριού του Αγίου Χαραλάμπους το κυκλώνουν με μια κλωστή μονομερίτικη.

Σβέρδια ονομαζόταν παλιότερα η Δάφνη, κι ακόμα πιο παλιά, το 13ο αιώνα Σιβέρδια. Εδώ η εκκλησία των Αγίων Αναργύρων – Κοσμά και Δαμιανού – που θεμελιώθηκε το 1856 όταν βρέθηκε η εικόνα των Αγίων σε κρύπτη σκαμμένη στη γη. Οι Αγιοι και σήμερα θεωρούνται θαυματουργοί. Κατά μια παράδοση, τα άφθονα νερά της περιοχής είναι αποτέλεσμα ενός θαύματος του Αγίου Αθανάσιου του Αθωνίτη. Περνούσε κάποτε ο Αγιος από εδώ, δίψασε, χτύπησε το ραβδί του στο χώμα και ανάβρυσε άφθονο το νερό.

Ο Κατάλακκος δεν ονομάστηκε τυχαία έτσι. Είναι χωριό χτισμένο σε απότομες πλαγιές. Το 13ο αιώνα το έλεγαν Καραπόταμο. Στο χαμηλότερο σημείο του χωριού θεμελιώθηκε στα 1856 ο Αγιος Μόδεστος, Αγιος που προστατεύει τους κτηνοτρόφους και κυρίως τα ζώα τους. Στο πανηγύρι του, στις 18 του Δεκέμβρη, έφτασαν εκατοντάδες οι κεχαγιάδες από τις μάντρες των γύρω περιοχών. Κεχαγιάδες ήταν οι κτηνοτρόφοι της Λήμνου. Φορούσαν άσπρες βράκες, καλπάκι στο κεφάλι, τσερβούλι στα πόδια και χόρευαν τον κεχαγιάδικο και το πάτμα, τοπικούς χορούς.

Το Καρπάσι είναι ένα από τα σχετικά νέα χωριά, αναφέρεται στα μέσα του 19ου αιώνα. Το 1901 χτίστηκε εδώ η εκκλησία του Αγίου Παχωμίου.