Δήμος Πλωμαρίου

Ο Δήμος Πλωμαρίου έχει πληθυσμό 6.698 κατοίκους (Απογραφή 2001) και έκταση 122.352 στρέμματα. Έδρα του Δήμου είναι το Πλωμάρι και περιλαμβάνει 8 Δημοτικά Διαμερίσματα:

-Δ.Δ. Πλωμαρίου (Πλωμάρι, Αγιος Ισίδωρος, Ανω Χωριό, Κάτω Χωριό, Κουρνέλα, Μέσουνα)

-Δ.Δ. Ακρασίου (Ακράσιον, Δρότα, Παραλία Δρότας)

-Δ.Δ. Αμπελικού (Αμπελικό)

-Δ.Δ. Νεοχωρίου (Νεοχώρι)

-Δ.Δ. Παλαιοχωρίου (Παλαιοχώρι, Μελίντα, Ραχίδι)

-Δ.Δ. Πλαγιάς (Πλαγιά, Αγία Βαρβάρα, Ευαγγελίστρια, Μηλιές)

-Δ.Δ. Τρύγονα (Τρύγονας, Κολυμβάτερα)

ΔΗΜΑΡΧΟΣ: ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΒΑΡΒΑΓΙΑΝΝΗΣ

Επικοινωνία:

Τηλ.: 22520-32200, 32225

Φαξ: 22520-32641

Email: dhmosplo@hol.gr

Διεύθυνση: Δημαρχείο, 81200, Πλωμάρι Λέσβου

ΚΕΠ ΠΛΩΜΑΡΙΟΥ

Τηλ.: 22520-33740, 33741

Φαξ: 22520-33741

Email: d.plomariou@kep.gov.gr

Διεύθυνση: ΚΕΠ Πλωμαρίου, 81200, Πλωμάρι Λέσβου

Πλωμάρι, σύντομη περιήγηση

Ιστορική αναδρομή

Το Πλωμάρι, η παραθαλάσσια κωμόπολη που αναδείχτηκε στο μεγαλύτερο βιοτεχνικό, εμπορικό και βιομηχανικό κέντρο της Λέσβου, μετά την πρωτεύουσα, τη Μυτιλήνη, μέχρι τα μέσα του 19ου αιώνα, δεν ήταν τίποτα περισσότερο από μια ασήμαντη Σκάλα (επίνειο) του Μεγαλοχωρίου. Το Μεγαλοχώρι, που τότε ονομαζόταν Πλωμάρι, ήταν το μεγαλύτερο αγροτικό – βιοτεχνικό κέντρο της περιοχής, η οποία απαρτιζόταν από 18 μικρά αγροτικά χωριά, αναφερόμενα ως «Πλουμάρια».

Το 1841-1843 επάλληλες μεγάλες πυρκαγιές κατέκαψαν το παλιό Πλωμάρι (Μεγαλοχώρι), ενώ λίγα χρόνια αργότερα, το 1850, ο μεγάλος παγετός κατέστρεψε τα ελαιόδενδρα της Λέσβου και οδήγησε σε απόγνωση τους κατοίκους του Πλωμαρίου. Μέσα σ’ αυτή τη δυσμενή συγκυρία η διορατικότητα και οι παροτρύνσεις του Βενιαμίν του Λεσβίου (ο οποίος καταγόταν από το Μεγαλοχώρι), για την μετεγκατάσταση των Πλωμαριτών κοντά στη θάλασσα, που θα ευνοούσε την ανάπτυξη του εμπορίου και της ναυτιλίας, ώθησε τους κατοίκους του Μεγλαοχωρίου να μετοικίσουν στην παράκτια περιοχή του σημερινού Πλωμαρίου. Έτσι ιδρύθηκε το σημερινό Πλωμάρι, που μέχρι τις αρχές του 20ού αιώνα ονομαζόταν Ποταμός, πιθανότατα λόγω του μικρού ποταμού Σεδούντα που το διαρρέει.

Το Πλωμάρι γνώρισε μεγάλη οικονομική ανάπτυξη από τα τέλη του 19ου αιώνα μέχρι και τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Στο διάστημα αυτό χτίστηκαν πολυάριθμες βιομηχανίες (ελαιοτριβεία και σαπωνοποιεία, 2 πυρηνεργοστάσια, βυρσοδεψεία, αλευρόμυλοι και ποτοποιίες ούζου), κυρίως στην ακτογραμμή, γιατί η γειτνίαση με τη θάλασσα, διευκόλυνε τόσο την παραγωγή όσο και την μεταφορά των προϊόντων. Πολλά και ποικίλα ήταν επίσης τα βιοτεχνικά εργαστήρια του Πλωμαρίου, που κάλυπταν τις ανάγκες του τοπικού πληθυσμού, αλλά και της ευρύτερης περιοχής, και της Λέσβου γενικότερα. Η βάση της οικονομίας όμως παρέμενε πάντοτε η ελαιοκαλλιέργεια και οι βιομηχανίες που συνυφαίνονταν με την ελαιοπαραγωγή. Η ελιά ήταν άλλωστε μονοκαλλιέργεια στο Πλωμάρι και οι μεγάλοι γαιοκτήμονες αποτελούσαν το ανώτερο οικονομικό στρώμα της πόλης επεκτείνοντας συχνά τις δραστηριότητες τους στο χώρο της βιομηχανίας και του εμπορίου. Η κοινωνική διαστρωμάτωση στο Πλωμάρι ήταν αυστηρά οριοθετημένη με ένα ανώτατο στρώμα γαιοκτημόνων και εμποροβιομηχάνων, ένα μεσαίο στρώμα βιοτεχνών και ανεξάρτητων επαγγελματιών και ένα πολυπληθές στρώμα εργατών γης και βιομηχανίας, αχθοφόρων και λιμενεργατών που ζούσαν με ισχνά ημερομίσθια στο επίπεδο της ένδειας.

Παρόλη τη γειτνίαση με τη θάλασσα, το Πλωμάρι αρχικά είχε μια μικρή σκάλα και μόνο το 1928, μετά από δεκαετίες οικονομικής και εμπορικής ανάπτυξης, απέκτησε το πολυπόθητο λιμάνι και την προκυμαία, που το χαρακτηρίζουν μέχρι σήμερα. Μέχρι τις πρώτες δεκαετίες του 20ού αιώνα τα σπίτια ήταν χτισμένα μέχρι την ακτογραμμή, εκτεθειμένα στο Νοτιά και στις πλημμύρες του ποταμού Σεδούντα. Η κατασκευή του λιμανιού έδωσε νέα ώθηση στο εμπόριο και τις μεταφορές, μέχρι τη δεκαετία του 1950 που αναπτύχθηκε πλέον το οδικό δίκτυο του νησιού και άρχισε σταδιακά να υποκαθιστά το πυκνό εμπορικό δίκτυο των ιστιοφόρων, που συνέδεαν το Πλωμάρι με τη Μικρά Ασία, την Κωνσταντινούπολη, τον Εύξεινο Πόντο, τη νησιωτική και τη Βόρειο Ελλάδα.

Η ιδιαιτερότητα του Πλωμαρίου οφείλεται στην προέλευση των κατοίκων του, που αποτυπώνεται στην αρχιτεκτονική των σπιτιών, στα ήθη και τα έθιμα, ενδεχομένως και στο τοπικό γλωσσικό ιδίωμα. Οι κάτοικοι από το Μεγαλοχώρι και τα άλλα χωριά της περιφέρειας αποτέλεσαν τον πυρήνα του οικισμού, ωστόσο το 19ο αιώνα εγκαταστάθηκαν στο Πλωμάρι πολλοί νησιώτες, κυρίως ναυτικοί, από τις Κυκλάδες, τα Κύθηρα, τα Ψαρά, καθώς και από την Πελοπόννησο και την ηπειρωτική Ελλάδα, επωφελούμενοι από τις προοπτικές της οικονομικής ανάπτυξης και την περιορισμένη οθωμανική παρουσία στην περιοχή.

Σήμερα…

Το Πλωμάρι συνδυάζει την ηρεμία των διακοπών και τη ζωντάνια της αναψυχής. Η φιλοξενία στη νησιώτικη αυτή γωνιά της Ελλάδας, αποτελεί δεδομένο της καθημερινής ζωής των κατοίκων του. Εδώ θα βρείτε άρτια εξοπλισμένα ξενοδοχεία, κάθε κατηγορίας, με όλες τις προσφερόμενες υπηρεσίες, παραλιακές ταβέρνες, ζαχαροπλαστεία με παραδοσιακά παρασκευάσματα και κέντρα διασκέδασης με σύγχρονη και ζωντανή νησιώτική μουσική. Εδώ όμως θα βρείτε και πολλές ποτοποιίες με μεγάλη παράδοση στη παραγωγή ούζου. Πολλά είναι αυτά που μπορεί να θαυμάσει στο Πλωμάρι ένας επισκέπτης. Τα κυριότερα αξιοθέατα όμως είναι:

* Η εκκλησία της Αγίας Παρασκευής στην ανατολική είσοδο της κωμόπολης. Το τέμπλο της είναι καμωμένο από λευκό μάρμαρο, σύμφωνα με σχέδιο του βυζαντινολόγου Ορλάνδου
* Η εκκλησία του Προφήτη Ηλία στο υψηλότερο σημείο του Πλωμαρίου. Ωραιότατο είναι επίσης και το παρεκκλήσι της Αγίας Μαγδαληνής που η οροφή του είναι εμπνευσμένη από τους περίκεντρους, σταυροειδείς ναούς του Βυζαντίου
* Το κτίριο του Γυμνασίου Πλωμαρίου , η οικία Χατζηδημητρίου, οι παλιές βρύσες, ο υπεραιωνόβιος πλάτανος –που λέγεται ότι φυτεύτηκε το 1813 στην παλιά συνοικία της πόλης με τ’ αρχοντικά
* Το αναπαλαιωμένο σαπωνοποιείο του Ι. Πούλια , ένα κτίριο με αξιόλογη αρχιτεκτονική σημασία που σήμερα λειτουργεί ως πολιτιστικό κέντρο του Δήμου Πλωμαρίου
Διαθέτει αίθουσα συνεδρίων και πολιτιστικών εκδηλώσεων χωρητικότητας 250 ατόμων, φουαγιέ, ξενώνες, εντευκτήριο και μία μοναδική μόνιμη έκθεση για τον τρόπο παραγωγής του σαπουνιού και την τοπική ιστορία.
Εδώ λειτουργεί και η έκθεση για το “Εμπορικό Βιομηχανικό και Ναυτικό Πλωμάρι των αρχών του αιώνα”
* Το λαογραφικό και εκκλησιαστικό μουσείο, όπου εκτίθενται τοπικές φορεσιές, νομίσματα, εκκλησιαστικά κειμήλια, οικιακά σκεύη κ.ά, η Βιβλιοθήκη και το Μουσείο του Ούζου στις εγκαταστάσεις της ουζοποϊίας Βαρβαγιάννη
* Ο Μητροπολιτικός ναός του Πλωμαρίου, που είναι τρίκλιτη βασιλική αφιερωμένη στη μνήμη του Αγίου Νικολάου (1847)

Οι φυσικές καλλονές του Πλωμαρίου δεν συγκεντρώνονται μόνο γύρω από τις πεντακάθαρες θάλασσες, τα Πλακάκια, το Αμμουδέλι και την παραλία της Αγίας Βαρβάρας. Ο Αγιος Ισίδωρος με το μοναδικό του βότσαλο, είναι μία από τις μεγαλύτερες και καθαρότερες παραλίες της Λέσβου με όλο τον απαραίτητο εξοπλισμό και υπηρεσίες για τους λουόμενους.

Τα Χωριά του Πλωμαρίου
Μεγαλοχώρι
Χτίστηκε μετά την άλωση της πόλης. Το όνομά του φανερώνει ότι κάποτε ήταν το μεγαλύτερο χωριό της περιοχής. Λέγεται και παλιό Πλωμάρι αφού σχεδόν όλος ο πληθυσμός του κατέβηκε στο Πλωμάρι στα μέσα του 19ου αιώνα. Συχνή είναι και η χρήση του ονόματος «Καμένο Χωριό», αφού κάηκε 3 φορές, άλλοτε από πειρατές και άλλοτε (1843) από εμπρηστές. Δυστυχώς το όνομά του επιβεβαιώθηκε και στις αρχές της τελευταίας δεκαετίας με δύο αλλεπάλληλες φωτιές.
Η πλούσια βλάστησή του είχε αναγκάσει πολλούς να το ονομάσουν «Ελβετία της Λέσβου». Σ’ αυτό συνέβαλε και το γεγονός του ότι δε νοείτο άρχοντας στην περιοχή που να μην είχε σπίτι στο Χωριό (άλλη μία ονομασία του). Μετά τα πρώτα σπίτια συναντάει κανείς την εκκλησία του Αγίου Ιωάννου και την πλακόστρωτη πλατεία με το πανύψηλο πλατάνι, τις καρυδιές και τα παραδοσιακά καφενεία. Ο ναός χτίστηκε το 1795, ενώ το τέμπλο του είναι σκαλιστό, όπως και της άλλης μεγάλης εκκλησίας του χωριού της Παναγίας. Η εκκλησία είναι αφιερωμένη στη Μεταμόρφωση του Σωτήρος, αλλά οι χωριανοί γιορτάζουν σ’ αυτή και τη χάρη της Παναγίας. Είναι χτισμένη το 1765 και στο σκαλιστό τέμπλο της υπάρχουν παραστάσεις από την Αγία Γραφή. Το χωριό είναι το ψηλότερο της Λέσβου, σε υψόμετρο 645 μέτρα, πράγμα που δικαιολογεί τα «πολλά νερά», τις πολλές βρύσες (πηγές) που έχει. Στα βόρεια του χωριού βρίσκεται η περιοχή «Ακκλησίδ’» (εκκλησάκι) με τα δυο ξωκλήσια της και τον τεράστιο πλάτανο. Στο κέντρο σχεδόν του χωριού υπάρχει το μνημείο του Σοφού Βενιαμίν του Λεσβίου, προς τιμήν του οποίου γίνονται κάθε χρόνο τα Βενιαμίνεια, τόσο στο Μεγαλοχώρι όσο και στο Πλωμάρι.
Μελίντα – Κρυφή Παναγιά
Το όνομα της προέρχεται από τη λατινική λέξη Μιλίτσια που σημαίνει φρουρά. Στη δυτική πλευρά της παραλίας, στην άκρη της θάλασσας υψώνεται ένας βράχος: «τ’ Γουτζίλ’ του μάρμαρου» (το μάρμαρο του Γουτζίλη), με ύψος περίπου 10 μέτρα. Στο επάνω μέρος του υπάρχει ένας επίπεδος χώρος απ’ όπου μπορούσαν οι κάτοικοι να παρατηρούν για τυχόν κινδύνους.
Στη δυτική πλευρά της Μελίντας αποκαλύφθηκαν λείψανα οικισμού και βρέθηκαν αρχαία νομίσματα, λυχνίες και αγγεία. Από την Μελίντα μπορείτε να πάτε με βάρκα στην Παναγία την Κρυφτή, μια εκκλησία κρυμμένη κυριολεκτικά από κάθε ανθρώπινο μάτι, μέσα σε ένα κολπίσκο, δίπλα σε θερμές (ιαματικές πηγές). Το εκκλησάκι είναι χτισμένο μέσα σε βράχο και αξίζει πραγματικά τον κόπο να το επισκεφτεί κανείς.
Κάτω Χωριό
Ακολουθώντας το δρόμο δυτικά του Πλωμαρίου (από το Αμμουδέλι) και έπειτα από 1,5 χιλιόμετρο στρίβοντας δεξιά θα συναντήσετε (μετά από 1 χιλιόμετρο) το Κάτω Χωριό. Είναι ένα από τα παλαιότερα χωριά της περιοχής. Στα βόρεια του χωριού βρίσκεται η εκκλησία του Αγίου Ανδρέα, μια πολύ ωραία και παλιά εκκλησία. Αξίζει κανείς να την επισκεφτεί και να δει το πίσω μέρος του Αγίου Βήματος που είναι κτισμένο με σκαλιστές πέτρες. Ακολουθώντας τον δρόμο αριστερά από την πλατεία (καθώς έρχεστε από το Πλωμάρι) θα βρεθείτε στην περιοχή Βιγλάρ (παρατηρητήριο), με το εκκλησάκι της Ζωοδόχου Πηγής. Αν αντιθέτως πάτε ευθεία θα βγείτε σε ένα γραφικό ξέφωτο με τον πλάτανο και τη βρύση του Κάτω Χωριού.
Ακράσι
Βρίσκεται 17,5 χιλιόμετρα βορειοδυτικά του Πλωμαρίου. Πρωτοκατοικήθηκε στις αρχές του 19ου αιώνα, από την οικογένεια Σωτήρχου. Λέγεται ότι έχει πάρει το όνομά του από τη φράση Ακρα Σιών που σημαίνει απόλυτη σιωπή, χαρακτηριστικό της περιοχής όπου έχει χτιστεί. Είναι φημισμένο το κρασί που παρήγαγε το Ακράσι. Σήμερα σώζεται στους Αγίους Αποστόλους το μισό πέτρινο πατητήρι κρασιού. Στην περιοχή του Αγίου Αντωνίου υπάρχουν αρχαία ευρήματα, ενώ άλλα από εδώ έχουν μεταφερθεί στο μουσείο της Μυτιλήνης. Χαρακτηριστικά είναι κάποια παλιά σπίτια, τα οποία στην σκεπή τους δεν έχουν κεραμίδια αλλά άσπρο χώμα. Το Ακράσι είναι μία από τις ελάχιστες φωτεινές εξαιρέσεις ορεινών χωριών που αντί να σβήνουν αναπτύσσονται. Σ΄ αυτό το γεγονός ίσως να έχει συμβάλλει και η πολύ καλή οδική σύνδεση με τη Μυτιλήνη (απέχει μόνο 42 χιλιόμετρα, όσο δηλαδή και το Πλωμάρι).
Νεοχώρι
17, 1 χιλιόμετρα μακριά από το Πλωμάρι, πολύ κοντά στο Ακράσι, βρίσκεται το Μπορό. Κατοικήθηκε από κατοίκους του Μεγαλοχωρίου που για να αποφύγουν τη μανία των κουρσάρων χτίσανε το χωριό σε τοποθεσία που δε φαινόταν από τη θάλασσα. Η αρχική του ονομασία πάρθηκε από τα άλατα (μπουρό) που άφηναν τα νερά της περιοχής στις πέτρες. Νεοχώρι ονομάστηκε κατά τον 20ο αιώνα. Ο πλάτανος που υπάρχει στη μέση της πλατείας φυτεύτηκε κατά λάθος. Αρχικά είχε φυτευτεί μια καρυδιά και για υποστήλιό της τοποθετήθηκε ένα ξύλο από πλάτανο με αποτέλεσμα να ξεραθεί η καρυδιά και να ριζώσει ο πλάτανος. Αξίζουν την προσοχή του επισκέπτη οι εκκλησίες της Αγίας Αικατερίνης και των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης καθώς και η εναλλαγή των έντονων χρωμάτων στα σπίτια.
Αμπελικό
Αρχικά το Αμπελικό ήταν χτισμένο στην πανέμορφη τοποθεσία Ρουγκάδα, που όμως είχε το – σύνηθες κατά το 19ο αιώνα – μειονέκτημα να φαίνεται από τη θάλασσα. Μια επιδρομή των πειρατών κατά τη διάρκεια ενός γάμου (τα γλέντια για κάθε γάμο κρατούσαν μέρες και παρέλυαν τα πάντα στο χωριό) ανάγκασε τους κατοίκους να μεταφερθούν στη σημερινή τοποθεσία. Στο κέντρο του Αμπελικού υπάρχει ένας πύργος ύψους 26 μέτρων. Από τον πύργο ειδοποιούνταν με δάδες για τον κίνδυνο των πειρατών και προλάβαιναν οι κοπέλες να φύγουν στα τσαμλίκια (δασώδεις εκτάσεις που χρησίμευαν ως καταφύγια). Σ’ όλο το χωριό υπάρχουν πλακόστρωτα σοκάκια που οδηγούν (τα περισσότερα) στα νότια όπου υπάρχει το Μνημείο Ηρώων και η εκκλησία. Απέναντι από την εκκλησία υπάρχει λαογραφικό μουσείο με αντικείμενα που χρησιμοποιούσαν οι παλιοί κάτοικοι.
Παλαιοχώρι
Υπάρχουν δύο δρόμοι για να πάει κανείς στο Παλαιοχώρι από το Πλωμάρι. Είτε από το δρόμο του Μεγαλοχωρίου, είτε από το δρόμο της Μελίντας. Το Παλαιοχώρι, όπως μαρτυράει και το όνομά του, είναι από τα πιο παλιά χωριά της περιοχής. Στην αρχή ήταν χτισμένο στη Μελίντα, οι πειρατές όμως έδιωξαν τους στη θέση Απεθαμένες και στη συνέχεια στη δύσβατη περιοχή Πριόνας. Ο Πριόνας είναι βορινός και άρα η διαβίωση εκεί είναι δύσκολη. Όταν λοιπόν εξαλείφθηκε ο κίνδυνος των πειρατών οι κάτοικοι μετακόμισαν στη σημερινή θέση του χωριού τη Μέρινα, το 1817, όπως μας πληροφορεί η «βρύση της Μέρινας». Τα σπίτια του χωριού είναι «κολλημένα» μεταξύ τους, χτισμένα σαν τείχη κάστρων για να είναι αποτελεσματικότερη η άμυνα απέναντι σε τυχών κινδύνους. Η εκκλησία του χωριού είναι «της Ευαγγελίστριας» και χτίστηκε το 1864, στη θέση ενός μικρού ναού του Αγίου Ιωάννου. Δυτικά του Παλαιοχωρίου υπάρχει η περιοχή Βίγλα (όπως και το Βιγλάρ, σημαίνει παρα-τηρητήριο) απ’ όπου μπορείτε να δείτε τα παράλια της Χίου, των Ψαρών και της Μικράς Ασίας.
Μέρος των πληροφοριών έχουν συλλεγεί από το Δικτυακό Τόπο: http://www.greekaegeanislands.com/greek/islands/lesvos/plomari/